Menorca: De Camí de Cavalls
(GR 223)

Menorca is het vierde en laatste Balearische eiland dat we bezoeken. Jammer dat deze eilanden nu 'op' zijn, want ze vormen steeds een schitterende wandelbestemming voor de periode dat in Nederland de bomen beginnen te kleuren. Maar goed. Bij Griekenland schijnen ook nog de nodige eilanden te liggen.

Na de landing reizen we per bus naar Mahon (of Mao, maar iedereen spreekt over Mahon). We vinden er na een flink kwartier lopen vanaf het busstation Hostal Jume, ons onderkomen voor de eerste twee nachten. Of het aan de (zon)dag ligt weten we niet, maar de stad ligt er verlaten bij. Zeker voor een stad van deze omvang, de grootste op het eiland. Natuurlijk zijn er nog wel enkele bars open waar we wat tapas kunnen krijgen.

De Cami de Cavalls is een historisch pad van ruim 200 km dat het eiland geheel omzoomt. In het verleden werd het vooral door ezels en paarden (cavalls) gebruikt om van het ene dorp naar het andere te komen. De meeste dorpen liggen immers langs de kust. De grotere doorgaande wegen die later zijn aangelegd, liggen veel meer landinwaards. Daardoor kon het hobbelige wandelpad zichzelf blijven.


Far de Favaríx - Mahon
Maandag 30 september 2013

We willen vanaf de Far de Favarítx teruglopen naar Mahon. Een twintigtal kilometers langs de oostkust, dwars door een enorm natuurgebied. De bus komt niet dichter dan 5 kilometer bij de Far (vuurtoren), dus nemen we een taxi, voor de prijs van twee buskaartjes per persoon. De oostkant van het eiland is vrij kaal, de vegetatie bestaat vooral uit kruipend groen. Regelmatig wordt het pad begeleid door stenen muren. Och, wat zijn mensen in bergachtige streken vroeger toch veel bezig geweest met het maken van muurtjes. Degelijk, dat wel, want ze staan er nog steeds. Maar het nut is wat duister. Ging het om het scheppen van orde in de chaos? Om het tegenhouden van vee? Het afbakenen van eigendom van grond? Het geschikt maken van de grond voor landbouw? Of gewoon om het verdrijven van tijd?

Nadat we een tijd op het pad hebben gelopen valt ons op dat alles heel er goed is aangegeven. We hebben geen wandelboekje. Wel een track in de gps, maar ook die hebben we eigenlijk niet nodig. Dat komt doordat we voortdurend paaltjes tegenkomen waarmeer de wandeling in het landschap is gemarkeerd. Ruim voordat je zou gaan twijfelen of je nog wel op de goede weg zit, staat er alweer zo'n paaltje. De Cami is dan ook bedoeld als een trekpleister voor toeristen.

Ongeveer op de helft ligt Es Grau. Een dorp waar we lunchen en wat boodschappen voor onderweg kunnen doen. Het zomerseizoen is er nog niet afgelopen; het is nog net gezellig druk op het strand. We lopen verder en komen voorlopig niets anders tegen dan natuur, een enkele verdwaalde woning en wandelaars. Zoals ook de geheel naakte en flink gebruinde man, die ons tegemoet kwam. Nou ja geheel, wel stevige schoenen voor de keien, een hoedje tegen de zon en een piepklein tasje op zijn rug. Wat heeft een mens nog meer nodig!

Aan de laatste kilometers voor Mahon hebben de ontwerpers duidelijk geen aandacht meer besteed. We liepen meer dan een uur over een vrij brede asfaltweg, waar regelmatig auto's met hoge snelheid passeerden. De Cami zal wel ergens hier in de buurt hebben gelopen, maar was niet meer herkenbaar. Dan is het prettig uiteindelijk de stad in te lopen, die ook nog eens de moeite waard blijkt te zijn. Mooie kerk, winkelcentrum in de stijl van een historische markt en de altijd levendige haven. Helaas had onze hotelkamer geen balkon.

Sant Tomas - Cala Galdana
Dinsdag 30 september 2013

Eerst met de bus naar Sant Tomas en vanaf daar zochten we de kustlijn weer op. Het pad loopt direct langs de zee. Eerst langs de achterkant van de hotels, dan verlaat het pad de kustlijn en stijgen we zigzaggend tot een meter of 80. Hoger dan 400 meter is Menorca nergens, dus veel klimmen hoeft niet, zeken niet bij dit kustpad. De ervaring leert echter dat hoogtewisseleningen nogal eens gepaard gaan met wisselingen in het landschap en dat is ook nu zo. Vandaag lopen we vooral door bossen en over heuvels. Elke nieuwe kilometer is een verrassing. We komen de eerste historische grafheuvels en schuil-  en vuurplaatsen tegen, waardoor we ons een beeld kunnen vormen van de leefwijzen van onze prehistorische voorgangers.
Cala Galdana is weer een aangenaam toeristisch plaatsje, waar zon, zee en shoppen het leven beheersen.


Cala Galdana - Cala en Bosc
Woensdag 1 oktober 2013

Vandaag lopen we over de kustlijn aan de zuidwestkant van het eiland. Tot aan de Cap d'Antrutx, het meest zuidwestelijke punt. Het pad loopt meestal langs zee, die voortdurend enkele tientallen meters lager naast ons ligt. De kust doet denken aan die van de westelijke Algarve en wordt gedomineerd door stijle kliffen, waarvan zo nu en dan wat afbreekt. Door de lage begroeiing is er nauwelijks bescherming tegen de zon. We vinden er maar lastig een geschikte plek voor de lunch. Cala en Bosc is weer een mooi plaatsje met aantrekkelijke bebouwing. Zonder het toerisme zou het niet bestaan, maar op de een of andere manier ben je je daar niet steeds van bewust. Het zal komen doordat alles niet te grootschalig is. Zelfs de uitgaansstraten met internationale restaurants, het georganiseerde variete en proppers blijven door de kleinschaligheid aangenaam.

Cala en Bosc - Ciutadella
Donderdag 2 oktober 2013

Mahon mag dan tegenwoordig de grootste stad van Menorca zijn, vroeger was dat haar spiegelbeeld aan de andere kant van het eiland: Ciutadella. De wandeling er naartoe door het vlakke landschap was de minst gevarieerde tot nu toe. Het pad volgde voortdurend de kustlijn, bleef ongeveer op zeeniveau en was zwaar door de schots- en scheefliggende keien. Een enkel uit losliggende stenen opgetrokken historisch bouwwerk zorgt voor afwisseling. Evenals de rustpauze in Cala Blanca, halverwege. De binnenstad van Ciutadella bruist veel meer dan die van Mahon, dankzij de vele restaurantjes, winkels en mooie kathedraal. Op een plein op een terras is het een komen en gaan van vrienden die elkaar hier ontmoeten. 


Fietsen in de omgeving van Ciutadella
Vrijdag 3 oktober 2013

Een dagje fietsen is een aantrekkelijke afwisseling tijdens een week wandelen, zo hebben we al eerder ervaren. Vandaag huren we fietsen omdat de volgende plaats (Cala Morell in het noorden) te ver weg ligt om te voet heen te gaan. Ook bussen en hotels ontbreken er. Met de gehuurde mountain bikes rijden we eerst naar de grafheuvels van van Naveta des Tudons. Nadat we aan de doorgaande weg kaartjes hebben gekocht, lopen we honderden meters het binnenland in om de echte oudheden te kunnen zien. Mede dankzij de informatieve beschrijvingen was het de moeite waard. Vervolgens verder naar Cala Morell in het noorden. Nergens zo veel graven uit de oertijd gezien zoals hier. Niet voor niets heet het grottencomplex Necropolis. Maar alle graven waren inmiddels leeg.

Na een lunch trokken we met de mountain bike verder het Cami de Cavalls over. Toegegeven: het gaat sneller dan wandelen, maar is door de hobbelige en bochtige ondergrond veel inspannender dan wanneer je dit traject wandelend af zou leggen. Vervolgens fietsen we via Cala en Forcat (westelijk van Ciutadella) terug naar ons hotel.

Punta Prima - Mahon
Zaterdag 4 oktober 2013

De bus van Ciutadella deed er ruim een uur over om in Mahon te komen, maar dan ga je ook van west naar oost, dwars over het eiland. De rit leerde dat ook het binnenland de moeite waard is. Hier vind je de hogere heuvels. We misten de aansluiting met Punta Prima in het zuidoosten. Twee uur wachten dus. We losten dat op door vlakbij het station een goede Cafe con Lecce te drinken. En nog een. Vanuit Punta Prima is de Cami naar het noorden aantrekkelijk. Eerst passeren we de verdedigingstoren van Alcafar. Daarna gaat de route het binnenland in en brengt ons via een rustig pad met veel natuur in Es Castell, op 'loop'afstand van Mahon. Hier maken we hetzelfde mee als toen we Mahon vanaf het noorden naderden: vele kilometers over stoepen en asfalt. Gelukkig kom je uiteindelijk toch in de stad aan.

's Avonds bruiste Mahon meer dan een week eerder. Zeker toen midden in de stad een podium werd opgebouwd en een DJ los ging op zeer dansbare muziek, waarvan wij uiteindelijk eerder genoeg kregen dan de meeste anderen.

Mahon verkennen
Zondag 5 oktober 2013

De laatste dag stond in het teken van Mahon. Eerst een bezoek aan het museum. De inhoud van de grafkelders die we elders op het eiland zijn tegengekomen, wordt hier bewaard. Vooral veel urnen en gebruiksvoorwerpen dus. Daarna probeerden we te kijken of er echt geen mooiere route vanaf het zuiden naar Mahon te bedenken valt. Dat bleek mee te vallen. De weg langs de haven naar het zuiden is zeer afwisselend. Na de lunch op een terras werd bij een kroegje soort alternatieve live-muziek werd gespeeld. Een mooie aanvulling op een mijmerende blik vanaf een bankje over de haven.

Al met al is het goed wandelen op Menorca. Vanuit de overheid is er alles aan gedaan om het wandelen op het eiland te bevorderen. Vooral door te investeren in het onderhoud en bewegwijzering van het Cami de Cavalls, een pad dat veel eilandbewoners daadwerkelijk kennen. Op de plekken waar het bovengemiddeld stijl is, hebben we zelfs een keer meegemaakt dat er een tweede route, via een trap was aangelegd. Zodat het pad voor een zo breed mogelijke doelgroep 'gedaan' kan worden. Maar het is, mede daardoor, allemaal wel een beetje braaf. Voor wie onbekommerd wil wandelen en er zeker van wil zijn op tijd op de plaats van bestemming aan te komen, is het een zeer geschikt pad. Met uitzondering van het noordelijke deel misschien, waar hotels en busbestemmingen nagenoeg ontbreken.